افزایش قیمت نان برای همه شهرها نیست

شیر تو شیر بازار لبنیات

چالش قیمت‌ لوازم خانگی از ماه آینده

آلمان محبوب ترین کشور دنیا؛ سقوط آمریکا به رده ششم

تجمع « لبیک یا رسول الله» در ۱۳ امامزاده شاخص گیلان برگزار شد

اعزام اولین کاروان کمک های انسان دوستانه توسط هیئت کبدی استان گیلان به مناطق زلزله زده غرب کشور

قیمت جدید نان و مصیبت پس گرفتن بقیه‌ی پول!

همه آن چه باید در مورد احتمالات قرعه‌کشی جام‌جهانی ۲۰۱۸ برای تیم ملی ایران بدانید

قهرمانی گیلان در مسابقات کشتی فرنگی کشور

خانه‌ای در سرپل ذهاب که زلزله تخریب اش نکرد (عکس)

گسیل کمک‌های مردمی گیلان به زلزله‌زدگان کرمانشاه

افزایش تسهیلات تشویقی در بافت فرسوده/ نوسازی و بازآفرینی بافت فرسوده رشت

کد خبر: 4042 | تاریخ انتشار: ۱۲:۴۱:۰۱ - دوشنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۳ | بدون نظر | چاپ |

دکتر محمد معین

محمد معین در نهم اردیبهشت ماه سال 1297 خورشیدی مطابق با 29 آوریل 1918 میلادی در محله زرجوب شهر رشت دیده به جهان گشود . ابوالقاسم دو پسر به نام محمد و علی داشت و در عنفوان جوانی ، پنج روز پس از وفات همسرش در اثر بیماری ای که در آن روزها شیوع یافته بود درگذشت . در آن روزگار محمد شش ساله بود و علی چهار ساله . از آن پس پدر بزرگ ( معین العلماء ) مسئولیت تکفل آن دو را بر عهده گرفت. وی محمد را به مکتب خانه ی« میرزا غلامرضای تهرانی » که نزدیک خانه بود فرستاد . معین العلماء با کمک اهالی کوشید و مکتبخانه میرزا غلامرضای تهرانی را به مدرسه ابتدایی تبدیل کرد .

بعداز دایر شدن اداره ثبت احوال در رشت ، خانواده معین العلماء به اعتبار لقب رسمی وی نام فامیلی « معین » را انتخاب کرد و وی از آن پس « محمد معین » خوانده شد و شماره شناسنامه اش 1654 صادره از رشت بود . پس از تبدیل مکتبخانه به مدرسه، محمد در کلاس پنجم نشست و موفق به دریافت گواهی نامه ششم ابتدایی پس از دو سال شد .
وی دورة اول دبیرستان را در مدرسة متوسطة شمارة یک رشت به تحصیل پرداخت . در دورة دوم متوسطه ، در قسمت ادبی دارالفنون تهران به تحصیل مشغول شد اما تابستان ها را به رشت ، سرزمین اجدادی اش باز می گشت و در کنار علی سپری می کرد . پس از اتمام دوره دبیرستان به رشت آمد و تصمیم خود را مبنی بر تحصیل در رشته حقوق با پدربزرگ مطرح کرد اما پدربزرگ به وی متذکر شد که قاضی شدن مسئولیت سنگینی در پی دارد وی نظر پدربزرگ را پذیرفت و در سال 1303 در رشته ادبیات فارسی و علوم تربیتی موفق به دریافت مدرک لیسانس شد و دیگر می بایست راهی « نظام اجباری » می شد که دورة آن یک سال بود و محمد معین پس از یک سال خدمت نظام ، دبیر شد و پس از سه ماه به ریاست دانشسرای مقدماتی اهواز انتخاب شد . بسیاری از اسم های عربی شهرک های خوزستان با مشورت وی پارسی شد . پس از اتمام مأموریت اهواز به تهران منتقل شد و در ضمن خدمت در وزارت فرهنگ ، به تحصیل دوره دکترای ادبیات فارسی مشغول شد . دکتر معین به شیوه مکاتبه ای ، روان شناسی عملی و دیگر رشته های آن را مانند خط شناسی و قیافه شناسی از آموزشگاه عالی روان شناسی بروکسل ( بلژیک ) فراگرفت . به سال 1316 به دریافت نشان علمی از وزارت فرهنگ نائل شد . وی در هفدهم شهریور ماه 1321 مطابق با هشتم دسامبر 1942 از رسالة دکترای خود به نام « مزدسینا و تأثیر آن در ادبیات فارسی که در چاپ های بعدی به نام  مزدسینا و ادب پارسی » خوانده شد ، دفاع کرد . وی اولین فارغ التحصیل دکترای ادب پارسی در داخل کشور بود و بلافاصله به تدریس در دانشکده ادبیات دانشسرای عالی تهران مشغول شد و در زمان نخست وزیری مصدق عضویت شورای عالی فرهنگ را قبول کرد و سال ها عضو فرهنگستان بود . وی با پروفسور هانری کربن کتاب های زیر را تصحیح و چاپ کرد .
1-    جامع الحکمتین ، تألیف ناصر خسرو و مؤلف به سال 462 هـ .ق ، ش3 از  « گنجینه نوشته های ایرانی » ، چاپ انستیتوی فرانسوی پژوهش های علمی در ایران ، 1332 شمسی / 1952 میلادی .
2-    شرح قصیده فارسی خواجه ابوالمیثم احمدبن حسن جرجانی ، شماره 6 از «گنجینه نوشته های ایرانی» ، 1334 شمسی / 1955 میلادی .
3-    عبدالعاشقین تصنیف شیخ روزبهان بقلی شیرازی ، شماره 12 از « گنجینه نوشته های ایرانی » ، 1334 شمسی / 1955 میلادی .
معین در سال 1321 با دختر امیر مجاهد ( مدیر سال نامه پارس ) ازدواج کرد که ثمرة این ازدواج 4 فرزند بود که خانم دکتر مهدخت معین مانند پدر در رشته ادبیات فارسی تحصیل کردند و هم اینک در این رشته استاداند .
استاد ، به سفارش علامه قزوینی با دانشمند نامی علی اکبر دهخدا در لغت نامه آغاز به همکاری کرد و این همکاری تا سال 1334 به مدت ده سال یعنی تا روز وفات دهخدا ادامه داشت . ماجراي اخرين ديدار دكتر معين با استاد دهخدا از به قلم خود دكتر :
« روز پنجم اسفند 1334 با يكى از دوستان به عيادت استاد رفتم. چراغى بود كه رو به خاموشى مى رفت. مصداق اين مصراع خود بود:
پوست بر استخوان ترنجيده!
پس از چند دقيقه روى به من كرد و گفت: «كه مپرس» و پس از لحظه اى بار ديگر گفت: «كه مپرس». ذهنم متوجه غزل حافظ شيرين سخن شد، پرسيدم: «منظور شما غزل حافظ است؟» گفت: «آرى». پرسيدم: «مايليد آن را براى شما بخوانم؟» با سر اشاره مثبت كرد. ديوان حافظ را برداشتم و اين غزل را به تأنى خواندم:
درد عشقى كشيده ام كه مپرس *** زهر هجرى چشيده ام كه مپرس
گشته ام در جهان و آخر كار *** دلبرى برگزيده ام كه مپرس
آن چنان در هواى خاك درش *** مى رود آب ديده ام كه مپرس
من به گوش خود از دهانش دوش *** سخنانى شنيده ام كه مپرس
سوى من لب چه مى گزى كه مگوى *** لب لعلى گزيده ام كه مپرس
بى تو در كلبه گدايى خويش *** رنج هايى كشيده ام كه مپرس
همچو حافظ غريب در ره عشق *** به مقامى رسيده ام كه مپرس
سراپا گوش بود و سر خويش حركت مى داد. گويى اين غزل خواجه عرفان، آيينه تمام نماى عمر او بود. دو روز بعد استاد دهخدا در همان اتاق چشم بر جهان و جهانيان فرو بست.
كاروان شهيد رفت از پيش *** وان ما رفته گير و مى انديش
از شمار دو چشم يك تن كم *** وز شمار خرد، هزاران بيش! »

Image

همان طور که گفته شد ، دکتر معین اغلب تابستان ها را به رشت و آستانه و ییلاق های لنگرود می رفت . یک بار در سال 1342 هـ .ش در آستانه اشرفیه هنگام پیاده روی به طرف سپید رود ـ در محل فعلی آرمگاه معین ـ به برادر گفت : « خوب است در این جا آرامگاه خانوادگی داشته باشیم » و برادر به این توصیه وی جامه ی عمل پوشانید .
دکتر معین در تأسیس قسمت ایران شناسی دانشگاه استراسبورگ ، سهم بزرگی داشت . دانشگاه تهران در پانزدهم بهمن ماه 1351 دکتر معین را استاد ممتاز معرفی کرد .
در روز نهم آذرماه 1345 مطابق سی ام نوامبر 1966 در دفتر گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران دکتر معین ، بیهوش شد . وی را به بیمارستان آریا که بهترین بیمارستان اعصاب تهران بود ، بردند . متأسفانه پس از تزریق آمپول ، برای آنژیوگرافی ، خون به قسمتی از سلول های مغزی ایشان نرسید و در اغمای سنگینی فرو رفت . وی تا آخرین لحظات به فکر وظایف مقدس علمی اش بود ، وی در اتاق عمل به اغمای سنگینی فرو رفت که پنج سال طول کشید و با تمام تلاشی که برادرش برای بهبودی وی انجام داد و دکتر و جراح از لندن و روس برای معالجه ایشان به تهران آورد و نیز دکتر جاهد دکتر معین را که در حال اغما بود با خود به بیمارستان منتسب به دانشگاه مک گیل مونترآل کانادا برد ،اما محمد معین در سیزدهم تیرماه 1350 مطابق چهارم ژوئیه 1971 در بیمارستان فیروزگر به رحمت ایزدی پیوست . جنازه وی در آرامگاه واقع در آستانه اشرفیه ـ هشت کیلومتری لاهیجان ، به خاک سپرده شد . شش روز پس از درگذشت این استاد بزرگ ، جلسه یادبودی در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزار گردید .

Image

دکتر معین دانشمندی موفق و استادی نمونه بود که برای در یادها ماندن نیازی به تندیسی زیبا نداشت . ثمره ازدواج ایشان با بانو مهین امیرجاهد فرزندانی تحصیل کرده به نام های مهدخت ، مهداد ، همایون ، پیروز ، پریچهر می باشد ، خصوصاً دکتر مهدخت معین که شیوه شایسته پدر را در پیش گرفت و با رعایت امانت ادبی ، با تدریس در دانشگاه کتاب های زیر را به چاپ رسانید .
از جمله آثار دكتر معين عبارتند از :
فرهنگ معین
سايرتأليفات
ستاره ناهيد يا داستان خرداد و امرداد (نثر و نظم)
حافظ شيرين سخن، دو جلد
يک قطعه شعر در پارسی باستان
يوشت فريان و مرزبان نامه
علامه محمد قزويني، در سالنامه پارس و نيز مجله فرهنگستان چاپ شد
شاهان کيانی و هخامنشی در آثار الباقيه
ارداويراف نامه
روزشماری در ايران باستان و آثار آن در ادبيات پارسی
پورداوود، ترجمه احوال و آثار
مزديسنا و تأثير آن در ادبيات پارسي، با مقدمه مشروح به زبان فرانسه به قلم هانری کربن
شماره هفت و هفت پيکر نظامی
حکمت اشراق و فرهنگ ايران
قاعده‌های جمع در زبان فارسي، شماره اول از سلسله انتشارات طرح دستور زبان فارسی
اسم مصدر- حاصل مصدر، شماره دوم از سلسله انتشارات طرح دستور زبان فارسی
امير خسرو دهلوی
(برگزيده نثر فارسي، شماره اول (دوره‌های سامانيان، آل بويه
آيينه سکندر
اضافه، بخش نخست، شماره سوم از سلسله انتشارات طرح دستور زبان فارسی
هورقليا
لغات فارسی از ابن سينا
(برگزيده شعر فارسي، شماره اول (دوره‌های طاهريان، صفاريان، سامانيان و آل بويه
نصيرالدين طوسي، زبان ادبيات پارسی
دوره کامل فرهنگ فارسي، شامل لغات فارسي، لغات و ترکيبات عربی متداول در فارسي، لغات
اروپايی که به تدريج در فارسی وارد شده و اعلام اشخاص، اعلام جغرافيايي، در هفت هزار و نهصد
فحه و در شش مجلد
فرهنگ دستور زبان فارسي، شامل مباحث دستوری
ويرايش( ويرايش کتب)
دانشنامه علائی تأليف ابن‌سينا، بخش دوم، علم برين
چهار مقاله تأليف نظامی عروضی سمرقندي، با شرح لغات و توضيح عبارات مشکل و نسخه بدلهامجموعه اشعار دهخدا. با مقدمه مشروح در ترجمه احوال و آثار وی  (جامع الحکمتين تأليف ناصر خسرو، به همراهی هانری کربن (فارسی- فرانسوی  (شرح قصيده ابوالهيثم، به همکاری هانری کربن (فارسی- فرانسوی برهان قاطع تأليف محمد حسين بن خلف تبريزي، دوره در چهار مجلد
جوامع الحکايات تأليف سديد الدين محمد عوفی (عبهر العاشقين تأليف روزبهان بقلی شيرازي، به همکاری هانری کربن (فارسی- فرانسوی)
ويرايش(ترجمه )
روانشناسی تربيتي، ترجمه از ,علم النفس و آثاره فی التربيه و التعليم, (عربی)، تأليف علی الجارم و صطفی امين
کتيبه‌های پهلوي، ترجمه از انگليسي، به قلم و. ب. هينگ
خسرو کواتان و ريدک وي، ترجمه از پهلوی
(ايران، تأليف دکتر ر. گيرشمن (فرانسوی- انگليسی

استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلامانع است

ارسال نظر

آوای رشت
شنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۶
اوقات شرعی

آخرین اخبار

دیجیتال سامانه